جان بی بی اولین کدخدای زن مالکی /به روایت اکبر رئیسی

0
100

جان بی بی اولین زنی که در طیفه مالکی بطور رسمی کدخدا شد

مرحومه مشهدیه جان بی بی رئیسی فرزند کربلایی حسن از نسل مرحوم علی بیگ و همسر مرحوم رئیس علی اولین زنی بوده است که در طایفه مالکی و شاید در استان فارس بطور رسمی به کدخدایی رسید .

جان بی بی از تبار علی بیگ

اما حسب گفته ها علی بیگ شخصی متمول و اصل و نسب دار ودارای مال و حشم فراوان و گلّه های اسب وگاو و گوسفند و بز از روستای جامه بزرگی(1) بوده است که به سبب اختلافات محلی بناچار از آن روستا به کوه بیل وسرحد پراشکفت مهاجرت می کند . به لحاظ برخورداری کوهبیل از چراگاه ها ومراتع پرعلوفه و وسیع ،علی بیگ درمنطقه آزادخانی در جوار روستای پراشکفت ساکن می شود. در طول زمان ،دختران نامبرده در آن منطقه به ازدواج خواستگارانی از مردم مالکی و پراشکفتی در می آیند . پس ازسالیانی اقامت در آن دیار ، علی بیگ با خوانین وبزرگان پراشکفتی دچار اختلافاتی می شود و بناچار به روستای هلک که در آن زمان قطب طایفه مالکی بوده است مهاجرت نموده و در آن جا ماندگار میشود.

 سپس یکی از دختران نسل های بعد نامبرده به نام جان بی بی به عقد مرحوم کا (2)رئیسعلی کدخدای طایفه مالکی درمی آید .

فوت مرحوم رئیسعلی کدخدای روستا و آغاز کدخدایی همسرش جان بی بی

تا این که مرحوم رئیسعلی درحدود چهل سالگی به رحمت ایزدی می پیوندد . پس از فوت آن مرحوم ، به صلاحدید و پیشنهاد ریش سفیدان محلی و موافقت کلانتر منطقه یعنی مرحوم خلیل خان سلطانی ،همسرش مرحومه جان بی بی به لحاظ صلاحیت ها و شایستگی های ذاتی ، به عنوان کدخدای روستای هلک منصوب می شود.

این بانو به مدت 5سال علاوه برمدیریت خانواده پر جمعیت خود، مسئولیت کدخدایی محل را نیز برعهده داشته است .حسب گفته های سالخوردگان محل ، مشهدیه جان بی بی با بهره گیری از مشورت ریش سفیدان و معتمدین محلی، بخوبی از عهده وظایف خانوادگی و مسئولیت های عمومی خود در اداره روستا برمی آمده است.

ویژگی های فردی مرحوم جان بی بی

این زن به لحاظ ویژگی ها و توانمندی های خاص خود و شهره بودن به اقتدار واعتبار و سخنوری و خیراندیشی (3)و مصلح بودن ،همواره مورد وثوق و احترام اهالی و بزرگان روستاهای مالکی نشین هلک و پریشان و دهپاگاه و قلات نیلو و همچنین دهات هم جوار ازقبیل پراشکفت و خان زنیان بوده است.

الحق که اهالی منطقه هم ازهرگونه همکاری درجهت پیشرفت امورمحل با ایشان دریغ نداشته اند و احترام خاصی برای ایشان قائل بوده اند .

بسیاری ازاختلافات را بدون ارجاع به پاسگاه و دادگاه، با همکاری بزرگان و ریش سفیدان بومی حل و فصل می کرده است. حتی گاهی مواقع جهت میانجی گری وحل و فصل اختلافات محلی ولایات اطراف، ریش سفیدان و زنان مسن را برای رفتن به سایر روستاها همراهی می کرده است.

آن مرحومه، گذشته ازرسیدگی به دعاوی شاکیان، درخصوص رفع مشکلات خانوادگی اهالی نیز از هر گونه کوششی دریغ نداشته است .

از دیگر اوصافی که برای آن مرحومه ذکر کرده اند مهارت شگفت انگیز در دامداری بوده است . به طوری که قریب به500راس بزو میش و قریب به یکصد راس از دیگرحیوانات اهلی شامل گاو و اسب و شتر را نگهداری و مدیریت می کرده است که هر کدام از این گلّه ها دارای چوپانانی جداگانه بوده اند. او دارای حافظه قوی در شناسایی مال و اموال خود و خصوصا دام ها بوده و بدون نیاز به شمارش گله های پر تعداد گوسفند و بز، براحتی متوجه گم شدن هر کدام از کهره ها یا برّه های گلّه خود با ذکر جزئیات می شده است.

خاطره من از کوچ ایل و مشهدیه جان بی بی

از خاطرات جالبی که خودم دارم هرسال هنگام ییلاق وحضورآبادی درسرحد، اواخرمرداد ویکی دو روز قبل از کوچ ایل به سمت گرمسیر و قشلاق ،مادر بزرگم( مشهدیه جان بی بی) به زنان آبادی ها خبر می داد که فردا می خواهم برای خرید لباس وسایراحتیاجات به شهر(شیراز) بروم .

صبح زود که می شد شاید حدود ده تا بیست نفر از خانم های مُسِنّ آبادی همراه ایشان سوار براسب به سوی روستای خان زنیان به راه می افتادند. در آن جا کسی را به نگهبانی اسب ها و الاغ ها مامور می کرد وخودش با همراهان به شهر می رفتند . خریدها را که انجام  می دادند ، عصر یا فردای آن روز به خان زنیان برمی گشتند و دوباره اسب ها را تحویل می گرفتند و سواره، به کوه بیل برمی گشتند .

چند روز بعد آبادی به طرف گرمسیر کوچ می کرد.من(اکبر رئیسی) که آن زمان پسری کم سن و سال بودم هروقت می دیدم ایشان و سایر زنان برای خرید به شهر می روند، متوجه می شدم که تا چند روز دیگر آبادی ما بار(4) می کنند و راهی گرمسیر(قشلاق) می شوند

والسلام /اکبر رئیسی

مرحومه جان بی بی در کنار عروسش خانم مرادی
مرحومه جان بی بی در کنار عروسش ، همسر آقای سلبعلی رئیسی : سرکار خانم مرادی

 اصطلاحات:

  • 1-روستای جامه بزرگی: در فاصله چند کیلومتری غرب شهرستان کازرون و درابتدای جاده کازرون به چنارشاهیجان واقع گردیده است.
  • 2-کا: در فرهنگ لُری به معنای کِی و بزرگتر و شاید هم ردیف بیگ در فرهنگ ترکی
  • 4-بار: درفرهنگ ایلیاتی به معنی بستن بارو بنه بر روی اسب والاغ و کوچ کردن از جایی به جای دگرمی باشد.
  • 3-خیراندیشی: در این خصوص با سرکار خانم گران رئیسی از دختران مرحومه جان بی بی و همسر مرحوم امامقلی پاغر ، افتخار صحبت داشتم. در خصوص مادرشان ابراز داشتند که آن مرحومه به معنای واقعی در کنار مردم و با مردم بودند. اگر زنی می خواست وضع حمل کند خودش پای کار بود و وظیفه یک ماما را انجام می داد و اگر دختری می خواست شوهر کند و خانواده اش ندار بودند مادرم به خرج خود کارش را به سر و سامان می رساند. (به قلم سردبیر)
  • از طایفه مالکی بیشتر بدانید

بازدیدها: 57

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید